مجله عمومی روانشناسی و توسعه فردی
حافظه
حافظه فعال
حافظه فعال نوعی حافظه است که به فرد اجازه میدهد تا به طور موقت مقدار محدودی از اطلاعات را برای استفاده فوری ذهنی آماده نگه دارد. این حافظه برای یادگیری، حل مسئله و سایر فرآیندهای ذهنی ضروری تلقی میشود.
نحوه استفاده از حافظه فعال
استفاده از حافظه فعال مانند چسباندن موقت تصاویر یا کلمات خاص به یک تخته است تا بتوان آنها را به روش دیگری جابجا یا دستکاری کرد. توانایی نگه داشتن جزئیات خاص "در دسترس"، از جمله مواردی که به حافظه بلندمدت اختصاص ندادهایم، از انواع عملکردهای ذهنی روزمره پشتیبانی میکند.
چند نمونه از حافظه فعال
به یاد آوردن قسمت قبلی یک جمله برای درک قسمت بعدی، نگه داشتن یک عدد در ذهن هنگام حل یک مسئله ریاضی در ذهن، به خاطر سپردن جایی که یک شیء دیده شده است و به خاطر سپردن چندین مفهوم در ذهن به منظور ترکیب آنها به عنوان نمونههایی از حافظه فعال توصیف شدهاند.
چرا حافظه فعال مهم است؟
اعتقاد بر این است که حافظه فعال از انواع مختلفی از تواناییهای ذهنی در سطح بنیادی پشتیبانی میکند. این به فرد اجازه میدهد تا چندین قطعه اطلاعات را برای استفاده در لحظه حفظ کند، که برای فعالیتهایی از خواندن یا مکالمه گرفته تا یادگیری مفاهیم جدید و تصمیمگیری بین گزینههای مختلف ضروری است.
برخی از ویژگیهای متمایز حافظه فعال چیست؟
در حالی که حافظه بلند مدت میتواند حجم عظیمی از اطلاعات را ذخیره کند، تصور میشود که میزان جزئیات موجود برای استفاده آماده در حافظه فعال نسبتاً محدود است. مدلهای مختلفی از سیستم حافظه فعال وجود دارد. برخی معتقدند که این حافظه شامل اجزای متعددی است که انواع مختلف اطلاعات را مدیریت میکنند و از حافظه بلند مدت متمایز هستند. برخی دیگر پیشنهاد میکنند که حافظه فعال بخشی از حافظه بلند مدت را نشان میدهد که به طور ویژه فعال شده و بخش کوچکتری است که کانون توجه است.
چه مقدار اطلاعات میتواند در حافظه فعال نگهداری شود؟
اگرچه محدودیتها مورد بحث است، برخی از دانشمندان پیشنهاد کردهاند که وقتی افراد قادر به استفاده از تاکتیکهایی مانند تکرار جزئیات با صدای بلند نیستند، ممکن است بتوانند فقط چند مورد را در یک زمان در کانون توجه خود نگه دارند. این موارد میتوانند ساده یا پیچیده باشند - از جمله حروف یا اعداد جداگانهای که باید به خاطر سپرده شوند و همچنین «قطعات» بزرگتری از اطلاعات (مانند کلمات اختصاری مانند «USA» و «UK» و حتی مفاهیم پیچیدهتر).
نحوه عملکرد حافظه فعال
به نظر میرسد تقریباً همه در طول روز از حافظه فعال استفاده میکنند، اما عملکرد این سیستم حافظه (یا «ظرفیت حافظه فعال») در برخی افراد قویتر از دیگران است - که پیامدهایی برای توانایی یادگیری و عملکرد فرد دارد.
چه بخشهایی از مغز برای حافظه فعال مهم هستند؟
به نظر میرسد نمایش انواع مختلف اطلاعات (مانند جزئیات بصری یا کلامی) در حافظه فعال به بخشهایی از قشر مغز بستگی دارد که در درک و حافظه بلندمدت آن نوع اطلاعات دخیل هستند. تصور میشود قشر جلوی مغز، بخشی از مغز که با کنترل شناختی مرتبط است، صرف نظر از نوع آن، نقش کلیدی در مدیریت محتوای فعلی حافظه فعال ایفا میکند.
آیا حافظه فعال با هوش مرتبط است؟
تحقیقات نشان میدهد که سنجش توانایی حافظه فعال یک فرد به شدت با سنجش هوش - به ویژه جنبهای به نام هوش سیال که در حل مسائل جدید نقش دارد - مرتبط است.
حافظه فعال چگونه با افزایش سن تغییر میکند؟
سنجش حافظه فعال نشان میدهد که معمولاً در طول دوران کودکی بهبود مییابد. تحقیقات نشان میدهد که حافظه فعال در سنین بالاتر تمایل به کاهش دارد - اگرچه ممکن است پس از اوایل بزرگسالی به تدریج شروع به کاهش کند. پیشنهاد شده است که کاهش حافظه فعال در مراحل بعدی ممکن است به توضیح کاهشهای مرتبط با سن در سایر انواع وظایف شناختی کمک کند.
حافظه فعال چگونه اندازهگیری میشود؟
تفاوتهای فردی در توانایی حافظه فعال را میتوان با استفاده از طیف وسیعی از وظایف ارزیابی کرد. از جمله آنها میتوان به وظایف "دامنه حافظه فعال" اشاره کرد که در آن فرد سعی میکند، به عنوان مثال، جملات را بخواند و در عین حال کلمات خاصی از هر جمله را به خاطر بسپارد. نوع دیگری از اندازهگیری، وظیفه "n-back" است که در آن فرد دنبالهای از موارد را میبیند یا میشنود و باید نشان دهد که چه زمانی مورد فعلی با مورد قبلی مطابقت دارد. عملکرد وظیفه N-back لزوماً با عملکرد در سایر وظایف حافظه فعال همبستگی قوی ندارد و ممکن است اجزای مختلف حافظه فعال را اندازهگیری کند.
مجله عمومی روانشناسی و توسعه فردی
مدیر مسئول: محمود دلیر عبدی نیا
روانشناس تربیتی با دیدگاه شناختی
دانش آموخته دانشگاه تهران