مجله اینترنتی تجربه لذت بخش زندگی
مجله عمومی روانشناسی و توسعه فردی
عنوان اصلی
هیجانات
هر کسی یک چشمانداز درونی غنی دارد که توسط هیجانات شکل گرفته است؛ هیجانات نه تنها به تجربیات روزمره معنا و رنگ میدهند، بلکه اغلب بر تصمیمگیری نیز تأثیر میگذارند. آنها ممکن است اولین راهنمای بشریت برای چگونگی ارضای نیازهای اساسی باشند.
با این حال، علم هنوز به طور کامل مشخص نکرده است که هیجانات چیستند. اینکه آیا آنها ذاتی هستند، واکنشهای ژنتیکی، هر کدام مکانیسم خاص خود را دارند؛ الگوهای پاسخ به محرکها، که هر کدام به طور مشخص در مدارهای عصبی حک شدهاند؛ یا تفسیرهای لحظهای از تجربه، موضوع بحث داغی است.
ریشههای هیجانات
امروزه، بسیاری از کارشناسان معتقدند که هیجانات، حالتهای ذهنی کوتاه و قابل درکی هستند که از تفسیر آگاهانه ذهن از فعالیتهای بدنی ناشی میشوند و به طور خودکار و ناخودآگاه در پاسخ به محرکها در یک محیط دائماً در حال تغییر به عنوان راهی برای تنظیم برانگیختگی، هدایت توجه و ایجاد انگیزه در رفتار رخ میدهند. این هیجانات، که معمولاً در حالت بدن و حالات چهره منعکس میشوند، حتی به عنوان یک سیستم ارتباطی خاموش با دیگران در خدمت برآورده کردن نیازهای فرد عمل میکنند.
چرا هیجانات را تجربه میکنیم؟
هیجانات منبع سریع و اجتنابناپذیری از اطلاعات در مورد چگونگی ایمن ماندن، زنده ماندن و رشد در یک محیط دائماً در حال تغییر هستند. هیجانات ارتباط نزدیکی با فعالیت حرکتی دارند - هر دو توسط سیستم عصبی خودکار واسطهگری میشوند - و تصور میشود که یک پاسخ رفتاری را ایجاد میکنند. به عنوان مثال، احساس ترس، بدون هیچ فکری، باعث واکنش کنارهگیری میشود.
چگونه هیجانات ایجاد میشوند؟
تصور میشود که هیجانات از آمیگدال سرچشمه میگیرند زیرا آمیگدال ماهیت محرکهای ورودی را رمزگذاری میکند. قشر جلوی مغز، محل تصمیمگیری، سیگنالهای احساسی را از آمیگدال از طریق مجموعهای از مدارهای دو طرفه دریافت و تفسیر میکند، یک پاسخ را هماهنگ میکند و بر وضعیت کلی واکنشپذیری آمیگدال تأثیر میگذارد.
هیجانات اصلی چیستند؟
اگرچه همه هیجانات مهم هستند و به عنوان منبع اطلاعات عمل میکنند، اما هیجانات عموماً به عنوان مثبت یا منفی طبقهبندی میشوند. هیجانات مثبت شامل شادی، عشق و غرور میشوند. آنها حس انبساط و رشد روانی را تقویت میکنند. هیجانات منفی شامل ترس، خشم، غم و انزجار هستند. آنها به عنوان راهی برای هشدار دادن به ما در مورد مسائل مهمی که باعث ناراحتی میشوند، عمل میکنند.
آیا تفاوتی بین احساسات و هیجانات وجود دارد؟
دانشمندان بین احساسات و هیجانات تمایز قائل میشوند، اگرچه گاهی اوقات این اصطلاحات را به جای یکدیگر در محاوره به کار میبرند. هیجانات به عنوان پاسخهای خودکار و ناخودآگاه بدن به محرکها در نظر گرفته میشوند، در حالی که احساسات ، تفسیرهای آگاهانه، درونی و ذهنی ما از آن تغییرات فیزیکی هستند. تصور میشود که هیجانات جهانی هستند و همه افراد به یک شکل آنها را تجربه میکنند. از سوی دیگر، تصور میشود که احساسات تا حدودی در فرهنگهای مختلف متفاوت هستند و برخی از یادگیریهای فرهنگی در آنها دخیل است.
تنظیم هیجانات
توانایی اعمال کنترل بر وضعیت عاطفی خود شامل تعدادی از مهارتهای شناختی - برای تغییر افکار یا رفتارهای فرد - برای جلوگیری از ظهور یا ابراز هیجانات است. اغلب، تنظیم هیجانات در کاهش یا تعدیل شدت هیجانات منفی مانند خشم، ناامیدی یا اضطراب مفید است. مجموعهای سالم از مهارتهای تنظیم هیجانات، افراد را از انجام رفتارهای نامطلوب هنگام فعال شدن عاطفی باز میدارد. این مهارتها به ویژه برای حفظ روابط اجتماعی ضروری هستند.
مؤلفههای مهارتهای تنظیم هیجانات کدامند؟
مؤلفههای کلیدی تنظیم هیجانات عبارتند از: خودآگاهی - توجه به آنچه احساس میکنید و توانایی نامگذاری آن؛ پذیرش عاطفی - به طور خاص پذیرش ناراحتی ناشی از هیجانات منفی بدون قضاوت در مورد آنها یا انجام اقداماتی برای تغییر آنها؛ و ارزیابی مجدد شناختی - تبدیل یک رویداد منفی به یک رویداد مثبتتر.در نهایت، فاصله گرفتن - به دست آوردن دیدگاه با دیدن موقعیت خود "به عنوان یک نقطه سیاه روی دیوار سفید" نیز میتواند یک رویکرد مفید باشد.
هوش هیجانی چیست؟
از آنجا که هیجانات مهم هستند و بخش زیادی از رفتار انسان را هدایت میکنند، افراد از ظرفیت آگاهی، کنترل و ابراز خوب هیجانات خود بهرهمند میشوند - چیزی که روانشناسان پیشگام پیتر سالووی از ییل و جان مایر از نیوهمپشایر آن را هوش هیجانی مینامند. آنها پیشنهاد کردند که افراد میتوانند توانایی خود را در استدلال و در مورد هیجانات بهبود بخشند و از آنها برای پیشبرد اهداف شخصی و اجتماعی خود، مدیریت خوب روابط و افزایش مقابله و خلاقیت استفاده کنند.
مؤلفههای کلیدی هوش هیجانی چیست؟
مرکز هوش هیجانی ییل پنج مهارت اصلی هوش هیجانی را شناسایی میکند: تشخیص، درک، برچسبگذاری، بیان و تنظیم هیجانات. تشخیص و درک هیجانات خود، به نوبه خود، به خودآگاهی بستگی دارد. محققان دریافتهاند که مدیریت هیجانات، به ویژه هیجانات دشوار، مهارتی چنان حیاتی است که زمینهساز موفقیت در زندگی است. یکی دیگر از جنبههای کلیدی هوش هیجانی، همدلی، توانایی تشخیص، درک و به اشتراک گذاشتن افکار و هیجانات دیگران است. موفقیت روابط بلندمدت به آن بستگی دارد.
چرا هیجانات منفی اینقدر مضر هستند؟
اگر هیجانات منفی پایدار باشند، عموماً با اثرات فیزیولوژیکی مضری همراه هستند. به عنوان مثال، انفجار سریع برانگیختگی فیزیولوژیکی که معمولاً آن را به عنوان خشم تعبیر میکنیم، برای ایجاد انگیزه در جهت عدالتخواهی مهم است، اما اگر پایدار یا مزمن باشند، افزایش ضربان قلب، افزایش فشار خون، افزایش جریان خون به عضلات در آمادهسازی برای عمل، افزایش دمای بدن و تعریق میتواند به بدن آسیب برساند، التهاب را تشدید کند و خطر بیماریهای قلبی عروقی را افزایش دهد.
ادراک هیجانات
هیجانات اساسی انسان دارای حالات چهره خاصی هستند که افراد حتی از فاصله دور نیز میتوانند آنها را تشخیص دهند - لبخند شاد، چشمان گشاد و دهان باز در حالت تعجب، دهان رو به پایین در حالت غم، ابروهای درهم کشیده و صورت برافروخته در حالت خشم و بینی چروکیده در حالت انزجار. تشخیص هیجانات دیگران فقط راهنمایی در مورد نحوه پاسخ مؤثر ارائه نمیدهد؛ بلکه میتواند یک مهارت بقا نیز باشد.
چرا ادراک هیجانات دیگران اینقدر دشوار است؟
افراد میتوانند هیجانات خود را پنهان کنند و درک دقیق هیجانات دیگران نه تنها به تشخیص حالات چهره آنها، بلکه به جرقههای کوتاه مدت هیجانات که به عنوان ریزحالتها شناخته میشوند نیز بستگی دارد. تشخیص الگوهای وضعیتی و حرکات غیرکلامی که همراه با ابراز هیجانات هستند، میتواند به دقت تشخیص بیفزاید. اما شاید بر اساس مطالعات اخیر، گویاترین نشانهها، نشانههای صوتی حالات درونی باشند.
چرا صدا در خواندن هیجانات مهم است؟
شواهدی وجود دارد که نشان میدهد صدا ابزاری بسیار قدرتمند برای ابراز هیجانات است و محققان نشانههای صوتی متمایزی را برای هیجانات از خشم (نالهها و صداهای زیر) و تعجب گرفته تا همدردی و پیروزی شناسایی کردهاند. در حالی که بسیاری از تحقیقات گذشته بر ظاهر هیجانات متمرکز بودهاند، صداها آنقدر قابل تشخیص هستند که دقیقترین راه برای شناسایی هیجانات، گوش دادن با چشمان بسته است.
مجله عمومی روانشناسی و توسعه فردی
مدیر مسئول: محمود دلیر عبدی نیا
روانشناس تربیتی با دیدگاه شناختی
دانش آموخته دانشگاه تهران